Ontdek de verhalen van Tiel vanuit een oldtimer

TIEL – Wie het over de geschiedenis van Tiel heeft, komt onvermijdelijk uit bij Emile Smit. De 75-jarige historicus is al ruim 50 jaar actief in de Waalstad en weet als geen ander de verhalen tot leven te brengen.

Emile: “Al vanaf mijn jeugd ben ik verslingerd aan de lokale geschiedenis. Het is ook altijd mijn vak geweest. 35 jaar lang was ik werkzaam op een school in Tiel. Leraar vond ik altijd een geweldig beroep, maar toch ben ik vervroegd gestopt. Ik merkte dat ik te veel met randzaken bezig was. Eenmaal met pensioen kreeg ik het juist drukker dan daarvoor. Ik ben nu eenmaal uitermate nieuwsgierig en kan moeilijk ‘nee’ zeggen. Dan beland je van het een in het ander, zoals het secretariaat van de Oudheidkamer en het schrijven van verschillende boeken.”

Canon van Tiel
“Een mooi project was de Canon van Tiel, over de vijftig belangrijkste verhalen uit de geschiedenis. In 2007 was er al een versie, maar het was nodig om die grondig te herzien. Bijvoorbeeld omdat er nieuw materiaal aan het licht kwam, zoals de inmiddels bekende Zonnekalender van Medel.”

Verhalentour
“Zo kwam ook de Verhalentour op 5 mei op mijn pad. Hans Vernooij vroeg mij in 2025 of ik daaraan mee wilde doen, al rijdend in een oldtimer door Tiel. Dat beviel zo goed dat we het dit jaar gaan uitbouwen. En gelukkig hoef ik het niet alleen te doen: we hebben steeds meer opgeleide mensen. We begonnen met slechts een klein groepje kenners – naast mij vooral Peter Schipper en Wim Veerman – maar een opleiding tot stadsgids heeft inmiddels al vijftien nieuwe stadsgidsen opgeleverd! Ik kan dus nu een beetje achteroverleunen en als vliegende keep fungeren.”

Een tipje van de sluier
Gevraagd naar enkele spannende verhalen hoeft Emile niet lang na te denken: “Wist je wat het grootste probleem was van het naoorlogse Tiel? Schoon water! Omdat de oude watertoren was opgeblazen – je weet wel, zo’n mooie met kantelen – was er de hele zomer van 1945 geen waterdruk. In mei 1945 was wel het waterreservoir hersteld, maar dat stond nog op de grond. Na dat herstel konden de Tielenaren terugkeren. In september was de watertoren het eerste gebouw dat werd herbouwd.

“Op ongeveer diezelfde plek – vlak bij de haven – lag in de nadagen van de oorlog een eenheid Nederlandse SS’ers. Zesderangs militairen, vaak gerekruteerd uit onder meer de WA en de NSB, omdat de Duitsers een groot tekort aan manschappen hadden. Hun grootste probleem was dat er in de haven al wekenlang schepen lagen met rottend fruit. Niet uit te houden! Daar hadden ze meer last van dan van de geallieerde beschietingen.”

Kerken
“En weet je trouwens waarom de Sint-Maartenskerk wél beschoten is en de Dominicuskerk niet? Dat komt doordat er boven op de kerk Duitse wachtposten stonden. De geallieerden richtten zich dus niet op de kerk zelf, maar op de Duitse posities.”
“Kortom, er is zo veel te vertellen dat één Verhalentour niet genoeg is.”

Opgeven
Op 5 mei rijden de gidsen van 14.00 tot 19.00 uur af en aan vanaf Zinder, met vier unieke oldtimers. Wil je meerijden? Geef je van tevoren op via info@tourdewaal.nl, met vermelding van je voorkeurstijd. Dan heb je altijd voorrang.
Er vinden ook een aantal korte wandelingen plaats (ongeveer een half uur) langs een aantal bijzondere oorlogsherinneringen in de omgeving van Zinder.

Foto: Tour de Waal organisator Hans Vernooij (links) en historicus Emile Smit nodigen je uit voor een boeiende tour op 5 mei.
(foto Jan van den Berg)